r/thenetherlands • u/Chaimasala • 17h ago
Other Homofobie onder jongeren lijkt op antifeministische golf: ‘De storm komt er nog aan, dit wordt een tijd heel erg’
De acceptatie van homoseksualiteit en vrouwenrechten staan onder druk, vooral onder jongeren. Volgens sociaalwetenschapper Linda Duits regent het, maar de echte storm moet nog komen. ‘En wij maar denken dat jongeren de wereld willen verbeteren.’
Meer mannen kunnen zich voorstellen dat mannen soms hun vrouw slaan. Meer mensen vinden het een probleem als vrouwen meer verdienen dan hun man. In vier jaar tijd is het percentage jongens dat positief staat tegenover homoseksualiteit bijna gehalveerd van 40 naar 22 procent. De onderzoeken over toenemend conservatisme duikelden de afgelopen twee weken over elkaar heen. Ondertussen zakte Nederland op de wereldranglijst voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen van plek 43 naar 46 en deed de Gelderse gemeente Oldebroek de regenboogvlag in de ban.
“Ik geef les aan Amerikaanse uitwisselingsstudenten,” zegt Linda Duits (49). “Die denken dat dit een progressief land is en een roze regenboogparadijs. Als ik ze een introductie in de Nederlandse politiek geef, zeg ik altijd: dit gaan jullie niet leuk vinden. We hebben van de tolerantie onze nationale identiteit gemaakt, een stok om de moslims mee te slaan, maar in wezen zijn we een diep verdeeld en uiterst conservatief land. Amsterdam is hooguit nog een vrijstaat in een verder uiterst rechtse omgeving. Hier kun je nog een beetje ademhalen, maar dat geeft wel een vertekend beeld.”
Duits is, zegt ze zelf, een tegendraadse, luidruchtige sociaalwetenschapper, geïnteresseerd in macht en maatschappij, gespecialiseerd in populaire cultuur, gender en seksualiteit. Ze heeft de onderzoeken met belangstelling gevolgd.
Wat dacht je toen je de cijfers zag?
“Dat het me nog meeviel. Het zijn kleine verschuivingen, behalve als het gaat om acceptatie van homoseksualiteit. Dat is echt een schokkende daling. We hebben een ruk naar rechts gemaakt. Het idee is altijd dat dat komt door oudere mensen, maar het interessante is dat uit deze onderzoeken blijkt dat het juist de jongeren zijn die conservatiever worden. En wij maar denken: zij willen de wereld verbeteren en niet de klok terugdraaien.”
Vind je dat alleen interessant?
“Ik vind het zorgwekkend. Progressieve vooruitgang is niet zomaar iets wat linkse mensen leuk vinden, het raakt aan mensenrechten, aan gelijkheid van mannen en vrouwen. Of aan het recht van lhbtq’ers om vrij te zijn van discriminatie en geweld. Dat zou geen links onderwerp moeten zijn, maar een zorg van iedereen. Als genderqueer raakt het mij als al die verworven rechten niet meer zo vanzelfsprekend zijn. Het idee was altijd: met de jaren wordt het beter. De mensen moeten er gewoon aan leren wennen. Die oude conservatieven gaan vanzelf dood en dan komt er een nieuwe generatie. Deze onderzoeken wijzen erop dat het niet zo werkt.”
Merk je dat ook in je dagelijkse leven?
“Ik ben vaak het middelpunt geweest van online haat. Toen Twitter kwam in 2009 stond ik te klappen voor de democratiserende waarde van sociale media. Dat is helemaal weg, het is niet meer te harden. In het echte leven hoor ik van mijn homovrienden, zeker als ze er wat meer queer of feminien uitzien, dat het geweld is toegenomen. Ik merk het als ik met een vrouw sta te zoenen. Altijd opmerkingen. Gaat ie lekker, mag ik meedoen? Ik ben bi, dus ik zoen ook met mannen, dat is mijn straight privilege. Dan krijg ik nooit wat naar mijn hoofd.”
Je hebt eerder geschreven dat je deze ontwikkeling zag aankomen.
“Ik begon me zorgen te maken toen in Amerika Trump herkozen werd en ook in Nederland het politieke klimaat verhardde. Ik voelde me moedeloos. Als sociaalwetenschapper weet ik hoe de backlash tegen het feminisme van de jaren zeventig eruitzag. Je kon erop wachten dat zoiets ook zou gebeuren met de lhbtq-emancipatie van de jaren negentig.”
Jongeren klagen dat de acceptatie van homoseksualiteit ze op allerlei mogelijke manieren door de strot wordt geduwd.
“Dat kennen we dus ook uit de geschiedenis van het feminisme. In het begin vond iedereen het leuk: ludieke acties van een stel knappe meiden. We schudden lekker de boel op in het ingeslapen, christelijke Nederland. Maar zodra mannen niet meer welkom waren, veranderde de toon: moet het op deze manier, moeten die vrouwen zo grof zijn, kan het niet wat liever? Dan komt het idee van gedram om de hoek kijken, met als gevolg dat feminisme in de jaren negentig een vies woord werd.”
“Eigenlijk bedoelen al die mensen die zeggen dat lhbtq-emancipatie ons door de strot wordt geduwd dat het nu wel een keer genoeg is. Ze hanteren precies dezelfde terminologie: moet het op deze manier, waarom zo grof? In Nederland is het moeilijk om hardop te zeggen dat je tégen homo’s bent, maar je kunt wel roepen dat het afgelopen moet zijn met het gedram. Met racisme ging het ook zo. Niemand is voor racisme, maar op een gegeven moment was het wel prima om te zeggen dat het afgelopen moet zijn met het gezeur.”
Er wordt vaak naar de islam gewezen als het gaat om afwijzing van emancipatie van vrouwen en lhbtq’s.
“Daar ligt ook wel een probleem, maar dat speelt over de hele linie bij religieuze groeperingen. Het is niet zo dat de christenen hiervan vrij zijn. Religie is een factor, gender is een factor in die zin dat mannen en vrouwen andere opvattingen hebben. Er is ook veel desinformatie, vooral online. Mensen worden opgejut met valse voorlichting. Wat moet je als je hoort dat op scholen vierjarigen tijdens de Week van de Lentekriebels leren hoe je moet pijpen? Het zou raar zijn als je dan níét gaat bellen.”
“Je kunt het moeilijk onderzoeken, maar het blijft natuurlijk ook opvallend dat de opkomst van de manosfeer en het conservatisme zo gelijk opgaan, met name onder jongens. Het verband is er, maar er is in de samenleving over de hele linie een beweging naar rechts. Als jouw ouders negatief praten over seksuele voorlichting op school, neem je die denkbeelden over. We weten van jongeren dat ze hun ideeën niet alleen online opdoen, maar ook kijken naar wat er thuis gebeurt, wat er in de familie gebeurt en wat hun leeftijdsgenoten doen. Dan blijkt het opeens cool om er conservatieve ideeën op na te houden.”
En lekker om je mee af te zetten.
“Dat speelt zeker mee. Het mag niet en dus doe je het. Zoals jongeren die een piemel op tafel tekenen. Of een hakenkruis. Dat betekent ook niet meteen dat zo’n jongere antisemitisch is of een fascist.”
Is er in Nederland ooit echte acceptatie geweest van homoseksualiteit?
“Dat denk ik niet. In onderzoeken gaven de meeste mensen aan dat ze homoseksualiteit prima vinden, totdat de vraag gesteld werd wat ze van twee zoenende mannen op straat vonden. Wat je nu alleen ziet, is dat het acceptabeler is om openlijk je afkeer uit te spreken over homoseksualiteit.”
Ben je bang dat het van kwaad tot erger gaat?
“Het zijn golfbewegingen. Tenminste: als je over langere perioden kijkt.”
Doen we er dan te hysterisch over?
“Nee. Het gaat eerst nog een tijdje heel erg worden. Op dit moment regent het, maar de storm komt er nog aan. Vooruitgangsdenken hoort bij de moderniteit waarin we leven. Maar de geschiedenis is geen lineaire lijn, waarin alles steeds beter wordt.”
Is het dan een kwestie van uitzitten?
“En van het stutten van de dijken. Ik heb me lang een roepende in de woestijn gevoeld, maar ik zie dat mensen elkaar weer opzoeken en activistischer worden. Het voelt goed om daarmee bezig te zijn. Kijk: ik laat mezelf niet zo snel intimideren, ik ben groot en heb een grote mond. Ik kan wel wat hebben, maar dat geldt niet voor iedereen. Er is weer meer besef dat we tegenwicht moeten bieden en de verbinding aan moeten gaan met de mensen die anders denken.”