https://archive.md/AoHwW

Als Nederland geen veevoer meer importeert, daalt de uitstoot van stikstof met 45 procent. Als we daarbij ook nog eens het dieet aanpassen en gaan eten volgens de richtlijnen van de schijf van vijf, heeft een nog groter effect, berekende de Wageningen Universiteit. ‘Het is beter voor jou en ook voor de planeet’, zegt hoogleraar Imke de Boer.

“Dat de Nederlandse agrarische industrie een grote exporteur is, weet iedereen. Dat kan de agrarische sector alleen maar doen omdat er ook een hele hoge import is van veevoer en voedsel. De import van eiwitten in de vorm van veevoer en voedsel is veel hoger dan de export van eiwitten in de vorm van melk, vlees of andere agrarische producten. Nederland is dus netto een importeur en geen exporteur.”

“Ons schijf-van-vijfscenario is geen revolutionaire verandering. Toch kunnen we op die manier 40 procent van het boerenland vrijmaken om gewassen te telen of veeteelt te bedrijven waarvan we de producten kunnen exporteren. Dan zouden we, naast de eigen bevolking, nog eens 10 miljoen mensen kunnen voeden volgens de schijf van vijf. We zouden de vrijgekomen hectares echter ook kunnen gebruiken om duurzame grondstoffen te telen voor kleding of voor de bouw. Misschien is het beter om hout uit Scandinavië te halen, maar het is nuttig om te weten wat de mogelijkheden zijn.”

Helder verhaal. Nu hopen dat de politiek ook daadwerklijk in beweging komt in deze richting. Dat gesleep met voedsel over de hele wereld is niet alleen onzinnig, maar bovendien erg schadelijk.

Uit dit artikel van het Nederlands Dagblad blijkt dat Nederland de problemen met droogte grotendeels zelf veroorzaakt door de inrichting van het land en watersystemen. Die zijn er vooral om de intensieve landbouw te bedienen. We exporteren grondwater, voor de winst van grote, gesubsidieerde boeren. Zie https://www.nd.nl/nieuws/nederland/986693/-lsquo-we-exporteren-ook-ons-schaarse-grondwater

De daling van homoacceptatie onder jongeren is vooral te verklaren door een jarenlange campagne van rechts-populisten tegen de queergemeenschap, zegt socioloog Niels Spierings. ‘Transhaat is een glijdende schaal naar homohaat.’

Bron: https://www.volkskrant.nl/binnenland/het-zijn-juist-de-rechts-populisten-die-homohaat-aanjagen-zegt-deze-hoogleraar~bbe6c2d8/ (archive-link zonder betaalmuur: https://archive.is/R4obj )

Wie de afgelopen week naar de radio luisterde of tv-programma’s keek over de gekelderde homoacceptatie onder jongeren, kon zomaar het idee krijgen dat die daling is ingezet omdat ‘lhbti de jeugd door de strot wordt geduwd’, zoals veel inbellende luisteraars zeiden. Of dat het komt door de ‘islamisering’ van Nederland.

Maar de plotselinge duik – bij jongens tussen de 12 en 16 jaar halveerde de acceptatie grofweg sinds 2021, bleek uit onderzoek van de Universiteit Utrecht – is op zichzelf het bewijs dat die verklaringen niet kloppen, zegt inclusie- en exclusiesocioloog Niels Spierings van de Radboud Universiteit. ‘Als de afname zou komen omdat de emancipatie zo in your face is, hadden we die veel eerder moeten zien.’

Het ‘islamisering’-frame, vooral verspreid door radicaal-rechtse partijen, snijdt ook geen hout. Het aantal moslims in Nederland neemt slechts gestaag toe, van 5 procent in 2010 naar 6 procent van de bevolking in 2025. Bovendien werden ook zij steeds progressiever in hun opvattingen rondom homoseksualiteit, zegt de hoogleraar.

Tot 2021 dus, toen de daling van de acceptatie in allerlei bevolkingsgroepen rap inzette. Ook bij volwassenen, die er soms al decennialang dezelfde tolerante opvattingen op nahielden, ziet Spierings. ‘Dat is uniek. Meestal verandert de publieke opinie heel traag, bijvoorbeeld omdat een nieuwe generatie zich laat gelden.’

Volgens Spierings is er maar één mogelijke verklaring: de internationale campagne van rechts-populisten die de queergemeenschap tot mikpunt maken en traditionele genderrollen promoten.

Tijdens de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen werd die ontwikkeling goed zichtbaar: de partijprogramma’s van JA21, SGP, BBB, PVV en FvD (samen 48 zetels) hekelden de regenboogbeweging, met termen als ‘doorgeslagen genderideologie’ en ‘verplichte indoctrinatie over seksualiteit’ op scholen.

Zulke frames van bijvoorbeeld onderwijs als ‘indoctrinatie’ zijn volgens de socioloog afkomstig uit het buitenland, waar de Russische president Vladimir Poetin zo’n vijftien jaar geleden voor het eerst dit soort uitspraken deed.

De Europese waakhond EDMO waarschuwde in 2023 voor toenemende verspreiding van desinformatie over queers, met als doel om haat te zaaien. Zo stuitten de onderzoekers op het verzonnen nieuwsbericht dat de letter ‘p’ van pedoseksueel zou worden toegevoegd aan de afkorting lhbti. Een deel van het nepnieuws dat zij onderzochten dook voor het eerst op in Russische propagandakanalen.

Is een kenmerk van radicaal-rechts in Nederland niet juist dat zij pro-homo zijn, zoals Pim Fortuyn ooit het homonationalisme introduceerde?

‘Zeker. Maar bij Fortuyn was zijn pleidooi om homo’s te beschermen vrij doordacht, en niet alleen een stok om moslims mee te slaan. Dat is het na zijn dood steeds meer geworden op de rechterflank. Nederlandse populistische partijen als de PVV zijn in woord nog altijd pro-homo. Maar in de praktijk stemmen ze slechts af en toe voor een plan dat deze groep helpt, waarbij je je kunt afvragen hoe doorslaggevend hun steun is. En ze nemen al helemaal geen eigen initiatief.

‘Op gender gaat Wilders juist helemaal los. Dat begon in 2017, toen hij zei dat de NS ‘helemaal de weg kwijt’ was omdat die besloot mensen voortaan aan te spreken met ‘beste reizigers’, in plaats van ‘dames en heren’. In de praktijk leidt die anti-genderretoriek weer tot homohaat.’

Hoe komt dat?

‘Als we gedrag dat afwijkt van traditionele gendernormen gaan afkeuren, komt homoseksualiteit na verloop van tijd vanzelf ter discussie te staan. Een echte man heeft een vrouw en andersom, is het idee binnen radicaal-rechts en de onlineversie daarvan: de manosfeer. Transhaat is een glijdende schaal naar homohaat. Want als het niet oké is om non-binair te zijn, is het een kleine stap naar het afkeuren van homo’s die er ‘iets te nichterig’ uitzien.’

Jongens blijken een stuk minder tolerant dan meiden als het om homoseksualiteit gaat.

‘Ja, op sommige vlakken zijn de normen voor mannelijkheid strakker dan voor vrouwelijkheid. Vrouwen kunnen er bijvoorbeeld makkelijker voor kiezen om thuis te blijven of te werken, een broek of een rok te dragen. Andersom lopen mannen al snel het risico om als ‘vrouwelijk’ te worden gezien. En dat betekent statusverlies, omdat een man hoger staat aangeschreven. Iets traditioneel ‘vrouwelijks’ zoals op mannen vallen is daarmee ook minder geaccepteerd onder mannen.’

Opvallend is dat de acceptatie onder jongens al sinds 2017 daalt, terwijl die daling bij meiden pas in 2021 inzet.

‘Klopt, de stijging in acceptatie vlakte bij beide groepen al af in 2017, maar bij jongens vertaalde dat zich eerder in een daling. Groepen die al conservatiever zijn, lijken vaak gevoeliger zijn voor backlash. De acceptatie daalt daardoor ook harder onder religieuze mensen.’

Waarom zien we die grote duik dan precies vanaf 2021? Speelde covid een rol?

‘Bij jongeren speelt dat zeker mee. Zij brachten destijds nog meer tijd op sociale media door, waar ze om de haverklap zwart-witdenken over gender en man-zijn tegenkomen. Als ze online zochten naar mentale steun of een fitnessoefening, dan kwamen ze op YouTube via een paar clicks al in de manosfeer uit. Kinderen hebben nog geen basis die ze weerbaar maakt tegen homofobie. Daarom gaat de acceptatie bij hen het hardste achteruit.’

Kan het niet zo zijn dat een grotere zichtbaarheid van queer mensen, bijvoorbeeld door regenboogvlaggen, weerstand oproept?

‘Het maakt de weerstand zichtbaarder. Want als je tegen homo’s wordt omdat ze ineens zo zichtbaar zijn, was je dan überhaupt wel voor homo’s? Regenboogvlaggen weghalen en de Pride schrappen is niet de oplossing. Want hoe stellen ze dan voor dat we normen verruimen, suïcide onder queers terugdringen en pestgedrag aanpakken? Doen alsof het er niet is?’

Met genderneutrale voornaamwoorden en wc’s is er in vrij korte tijd veel veranderd. Gaat dat te snel voor mensen?

‘Ja, dat is goed voorstelbaar. Deze veranderingen worden als heel fundamenteel ervaren. Want onze hele maatschappij is vormgegeven langs het idee dat er alleen mannetjes en vrouwtjes zijn. Wat biologisch gezien natuurlijk onzin is.’

Maar het is wel wat mensen geleerd hebben.

‘Precies. Dat betekent dat mensen zich moeten aanpassen, en daar wordt het ingewikkeld. In de sociologie zien we dat Nederlanders de afgelopen decennia zo gewend zijn geraakt aan comfort en persoonlijke autonomie, dat veel mensen nauwelijks nog autoriteit of tegenspraak dulden. Dat maakt ze gevoeliger voor populisten, die hun vertellen: ‘Het ligt niet aan u, u heeft niks verkeerd gedaan. Het werkelijke probleem is dat u iets door de strot wordt geduwd.’

‘Die politici bieden mensen de makkelijke weg uit een situatie waar ze zich ongemakkelijk bij voelen. En het is pas sinds het radicaal-rechtse antigenderframe dat mensen massaal die makkelijke weg nemen. Daarvoor zagen we juist dat mensen door de emancipatiebeweging en programma’s als Hij is een zij (van BNNVara, red.) steeds meer begrip kregen voor het ondergaan van een medische transitie. En meer open gingen staan voor mensen die zich man noch vrouw voelen.’

Kan het zijn dat jongeren nog bijdraaien? Ze zijn immers pas tussen de 12 en 16 jaar.

‘Dat kan zeker. Maar we weten ook dat de houding die je aanneemt in die leeftijdsfase je basis vormt. Er worden letterlijk paadjes in je hersenen aangelegd die je wereldbeeld bepalen. Dus wat jongeren nu denken, vormt absoluut een risico voor de toekomst.

‘Tegelijkertijd zien we de acceptatie bij volwassenen nu ook razendsnel dalen. Dat toont toch aan dat de houding van mensen op latere leeftijd nog kan veranderen, misschien ook ten goede. Maar dat gaat niet vanzelf. De antigenderbeweging is goed georganiseerd.’

Kent u voorbeelden uit de geschiedenis waarbij zo’n backlash succesvol het hoofd werd geboden?

‘Backlash zoals we die normaal zien bij emancipatiebewegingen ziet er heel anders uit. Meestal komt de weerstand van een kleine groep die door de emancipatie macht verliest, zoals de kerk of werkgevers, en wordt de weerstand mettertijd steeds kleiner. Nu wordt de groep die zich tegen emancipatie verzet steeds groter, onder invloed van een gerichte campagne.’

Ziet u een uitweg?

‘Sociale media beter reguleren. Maar ook traditionele media moeten verantwoordelijkheid nemen en stoppen een doorgeefluik te zijn. Hun focus verleggen van de ophef naar de gewone, alledaagse levens van queers. Want ik verwacht niet dat Wilders zal stoppen met zijn antigenderretoriek – die is hartstikke effectief. De vraag is: hoeveel ruimte geef je die?’

"Een groep krakers heeft zaterdagavond na een dreigende situatie besloten een bedrijfspand aan de Stavangerweg in Groningen vrijwillig te verlaten. Daarmee werd voorkomen dat de gemeente een noodbevel uitvaardigde.

Aan het einde van de middag liepen de gemoederen hoog op toen de eigenaar van het bedrijfsgebouw met een graafmachine kwam aanrijden. Hij begon met het slopen van de aanbouw. Op dat moment zaten de krakers in een ander deel van het pand. Omdat niet uitgesloten werd dat de zaak uit de hand kon lopen, was de gealarmeerde politie met meerdere eenheden snel ter plaatse.

... Omdat de krakers aanvankelijk niet weg wilden en de eigenaar hun vertrek eiste, dreigde een patstelling te ontstaan ... Om half negen ’s avonds staken gemeente, politie, eigenaar en krakers de koppen nog eens bij elkaar. De krakers besloten toch het pand te verlaten. Een woordvoerder van de gemeente Groningen stelt dat daarmee escalatie is voorkomen."

Verdien je geld met werk, dan betaal je daar meer belasting over dan over dezelfde inkomsten uit sparen, beleggen of ander vermogen. Economen vinden dat niet meer in balans.

Dit artikel is geschreven door Dirk Waterval, financieel verslaggever en onderzoeksjournalist

Gepubliceerd op 21 augustus 2026, 14:51

Word je in Nederland rijk door veel te werken? Of moet je vooral rijk zíjn om rijker te worden? Dat tweede, klagen linkse partijen al jaren. En niet alleen zij.

Nederlanders betalen relatief veel belasting over inkomen uit werk, vinden ook de meeste economen, planbureaus en topambtenaren. In elk geval meer dan over inkomsten uit beleggen, sparen of ander vermogen.

Hoe is dat zo gegroeid? En kan het ook anders? Die vragen liggen weer op tafel in Den Haag. Het kabinet heeft geld nodig: voor defensie, kinderopvang, onderwijs. En waar rechtse partijen dat geld het liefst vrijspelen door te bezuinigen, ziet links meer in extra belasting op vermogen.

Van Westminster tot Reddit

Economen waren lange tijd helemaal geen fan van het belasten van inkomen uit vermogen. Een belangrijk moment in het denken hierover gaat helemaal terug naar de zomer van 1861, toen de wereldberoemde politiek filosoof John Stuart Mill naar het massieve Palace of Westminster aan de Londense Thames werd geroepen.

Voor een parlementaire commissie gebruikte hij dezelfde argumenten tegen kapitaalbelasting die boze gebruikers op het sociale medium Reddit ook nu nog gebruiken. Mill zag vermogen als iets dat was opgespaard door ervoor te werken. Over dat inkomen uit werk is al loonbelasting betaald.

Waarom dan nog een tweede keer als het op een bankrekening belandt of in aandelen zit?

Vluchtig kapitaal, werknemer gevangen

Langzaam kwam daar een tweede argument bij: kapitaal werd vluchtig. Door globalisering en later het internet is het relatief makkelijk om je geld in een ander land te parkeren zodra de overheid de belasting op dat vermogen dreigt te verhogen.

Resultaat is dat overheden het geld binnen hun landsgrenzen proberen te houden met zo laag mogelijke kapitaalbelastingen, zegt de Utrechtse emeritus hoogleraar Jan Luiten van Zanden.

Bij arbeid bestaat dat vluchtgedrag veel minder. De gemiddelde fabrieksarbeider zal niet snel emigreren als de loonbelasting omhoog gaat. Die zit wat dat betreft meer gevangen.

Hard werken of ‘historisch toeval’

Er is veel in te brengen tegen genoemde argumenten, vindt Van Zanden. Ten eerste is vermogen lang niet altijd bij elkaar gespaard, maar eerder het gevolg van historisch toeval. “Verkregen door stijgende huizenprijzen of een erfenis uit de familie, bijvoorbeeld.” Met noeste arbeid heeft dat weinig te maken, iets wat Mill in zijn tijd ook al erkende.

Dat vluchtige is ook minder een probleem dan twintig jaar geleden. Belastingdiensten zijn begonnen met het uitwisselen van gegevens, zodat het weinig zin meer heeft om je geld op een Zwitserse bankrekening te zetten. De Nederlandse fiscus weet ervan en neemt dat bedrag gewoon mee op de belastingaangifte.

De derde rechtvaardiging voor het belasten van vermogensinkomen is dat niet iedereen dezelfde rendementen uit zijn vermogen haalt, zegt econoom Aart Gerritsen van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Wie rijker is heeft toegang tot betere adviseurs en kan zich meer beleggingsrisico’s permitteren.

Er bestaat daardoor niet alleen ongelijkheid tussen de vermogens zelf, maar ook in het inkomen dat iemand eruit verkrijgt. “Streef je ernaar dat belastingen naar draagkracht worden geheven, dan ontkom je niet aan een belasting op vermogensinkomen”, zegt Gerritsen.

Meer in evenwicht, zeker in Nederland

De meeste economen zijn de afgelopen decennia voorstander geworden van belasting op vermogensinkomsten, zegt Gerritsen. En die hoeft misschien niet zo hoog te worden als de belasting op arbeid, maar het mag volgens de huidige consensus wel wat meer in evenwicht worden gebracht.

Zeker in Nederland. Want hoeveel haalt de overheid op met het belasten van inkomen uit kapitaal? Niets. Als enige EU-lidstaat levert de overheid er zelfs miljarden euro’s per jaar op in.

Het klinkt raar, betalen mensen hier dan geen belasting over spaarrente, beleggingen en ander vermogen? Jawel, en dat levert dus ook belastinginkomsten op. Maar veruit het meeste bezit bestaat in Nederland uit huizen en pensioenen. En daar zit de crux.

Hypotheekrenteaftrek en pensioenvrijstelling

Bij die huizen geeft de overheid jaarlijks miljarden euro’s méér uit aan hypotheekrenteaftrek dan dat er binnenkomt aan eigenwoningforfait in box 1.

Ook het opbouwen van pensioen is op verschillende manieren vrijgesteld van belasting. Hogere inkomens profiteren hier meer van dan lagere, en de staat loopt er elk jaar meer dan 15 miljard euro door mis, blijkt uit onderzoek naar het jaar 2020.

Door deze subsidies op huizen en pensioen komt de overheid in de min met belasting op vermogensinkomen. Bouw ze af, en er blijft geld over voor uitgaven aan bijvoorbeeld defensie. Of gebruik die ruimte om de loonbelasting te verlagen, stellen economen van denktank Instituut voor Publieke Economie voor.

Dat heeft als voordeel dat werken aantrekkelijker wordt en de vermogensongelijkheid kleiner, schreven het Centraal Planbureau, het ministerie van Financiën, De Nederlandsche Bank, verschillende studiegroepen van topambtenaren en veel individuele economen eerder.

Ook Gerritsen is voorstander van minder subsidies op huizen en pensioen, maar is niet optimistisch. “Zoals we iedere politieke cyclus zien, blijkt het electoraal gezien heel erg lastig om er wat aan te doen.”

Hoeveel procent van alle belastingopbrengsten komt uit inkomen uit vermogen? (EU)

* Nederland is meer kwijt aan hypotheekrenteaftrek en pensioenvrijstelling dan er aan belasting op vermogensinkomsten binnenkomt.

Bron: Rijksoverheid, via Trouw

Bron Beeld Fadi Nadrous